Orwell in Omdurman

12 mrt

‘Mijn excuses, mag ik vragen wat u in Soedan komt doen?’

Tegen het felle zonlicht in kijk ik in het gezicht van een jonge Soedanees. Met Volkert (collega en huisgenoot) ben ik op de markt in Omdurman, de tweelingstad van Khartoum aan de westzijde van de Nijl. De markt is in feite een wijk waar alle straatjes buiten gebedstijd bevolkt worden door handelaars met hun kraampjes. Ik sta buiten een boekwinkeltje het straatbeeld in mij op te nemen als de jongen me voorzichtig benadert.

‘Bent u misschien Engels?’

De jongen heeft een vriendelijk en schrander gezicht en draagt een rond brilletje. Zo’n brilletje dat een passie voor boeken doet vermoeden. Ik vertel hem dat we Nederlands zijn en voor de Nederlandse ambassade werken.

‘Ik studeer Engels hier aan Nijl Universiteit (Al-Neelain University). Engels is mijn passie, lezen is als ademen. Ik geloof dat mijn hart zou ophouden te kloppen als ik geen boeken had om te lezen.’ Hij straalt van enthousiasme en strooit met superlatieven. Ik heb het gevoel dat hij meent wat hij zegt en vraag hem of hij een lievelingsboek heeft.

`Animal Farm van George Orwell,’ zegt hij. ‘Orwell had een diepgaand begrip van wereldpolitiek. Hij voorzag de valkuilen van het communisme en voorspelde dat dat systeem zou vallen lang voordat het in werkelijkheid gebeurde.’ Het stemt me hoopvol dat sommige literatuur wereldwijd gewaardeerd wordt. Één van mijn lievelingsboeken, 1984 van Orwell, moest hij nog lezen. Het regime in Soedan doet me regelmatig denken aan dat van Oceanië in 1984. De partij heeft alle lagen van de samenleving gemonopoliseerd en de veiligheidsdiensten zijn overal. Voorzichtig daarop aansturend vraag ik hem wat Orwell zou zeggen als hij vandaag nog in leven zou zijn.

`Hij zou de hypocrisie van de VS bekritiseren. Zij hebben hun mond vol van mensenrechten, vrijheid en democratie. Ondertussen vallen ze landen binnen onder valse voorwendselen en bedrijven ze realpolitik zoals alle andere regimes. Ze leggen Derde Wereldlanden op dat ze zich aan internationaal recht moeten houden maar lappen diezelfde regels zelf aan hun laars.’ Een beetje verbaasd knik ik nadenkend.

‘Heb je het werk van Tayeb Salih gelezen?’ vraagt hij me gretig. Hij is verbaasd en licht teleurgesteld  als ik toegeef dat die naam me niet zoveel zegt. `Hij is de Orwell, de Dickens van Soedan! Toen ik zijn Season of Migration to the North las, herkende ik mijzelf,’ vertelt hij bevlogen. ‘Het is hem gelukt om de geest van Soedan in dat verhaal vast te leggen. Mijn kopie heb ik net uitgeleend. Je kunt hem lenen zodra ik hem terugheb?’ Door zijn aanprijzingen geprikkeld, vraag ik het de jongen die de boekhandel beheert: hij heeft een kopie voor 1,25 wat ik een hele schappelijke prijs vind voor een kijkje in de Soedanese geest.

‘Mag ik u misschien mijn telefoonnummer geven? Dan kunt u mij bellen. Ik zou u graag helpen om de stad te leren kennen. Mijn naam is Mohammed Suleman. Ik kom uit Sennar.’ We wisselen nummers uit en nemen hartelijk afscheid. Zo snel als hij verschenen was, zo snel is hij nu ook weer verdwenen. Volkert en ik lopen de markt op. Er liggen kleren met Westerse merken van Chinese makelij en dadels, noten en vers fruit hier uit de regio. De TV’s in eettentjes staan veelal op Al Jazeera waar beelden uit Libië en Japan elkaar afwisselen. De ogen van een meisje in een boerka glimlachen naar ons. Ik vraag me af wat Orwell in deze turbulente tijden voor boeken geschreven had.

Advertenties

2 Reacties to “Orwell in Omdurman”

  1. Pepijn maart 12, 2011 bij 11:25 am #

    Herkenbaar stukje Bruno…één tekst wordt dus niet door iedereen met dezelfde bril bekeken, zo zie je maar weer. Maar misschien is zoiets juist daarom een fantastisch referentiepunt om het denken van ‘de ander’ een beetje te leren kennen, of doorgronden. En op de één of andere manier zijn Afrikanen nogal poëtisch aangelegd, zelfs in een conversatie die zich er in onze cultuur niet voor leent :).

  2. Mieke maart 12, 2011 bij 10:37 pm #

    Mooie ontmoeting! Benieuwd of je hem nog een keer spreekt. Heeft het boek je nog nieuwe inzichten opgeleverd? Ik ben er erg benieuwd naar geworden. liefs, Mieke

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: